GENEL SAĞLIK

VİTAMİNLER

Vitamini vücudumuzda reaksiyonların daha hızlı bir şekilde gerçekleşmesini sağlayan ve vücudumuzda sentezlenmediği için dışardan alınması gereken organik bileşikler olarak tanımlayabiliriz. 2 çeşit vitamin grubu vardır; yağda çözünen (A,D,E,K) ve suda çözünen (B,C) olarak ayrılırlar.

A Vitamini

İnsan vücudunda depo edilebilen ve uzun süre alınmadığı zaman yetersizliği ortaya çıkan vitamin çeşididir. Görme, büyüme, bağışıklık sistemi için gereklidir. Deri ve bağırsak epitel yapıların yapımı, gelişimi ve korunmasında etkilidir. Halk arasında bilinen şekliyle gece görmeye ve gözün gece karanlığına alışmasında etkilidir. A vitamini süt, tereyağı, yumurta, turuncu ve sarı meyve-sebzeler(şeftali, havuç) ve balık yağı gibi ürünlerde bulunur.

Eksikliğinde Ne Olur?

En belirgin olarak gece körlüğü yaşanır. Bunun yanı sıra saçlarda kepek oluşumu, bebek ve çocuklarda büyümede gerilik, bağışıklık sistemi zayıflamasına karşın hastalıklarda artış olarak kendisini gösterir. Şuna dikkat edilmelidir ki fazla alındığında( günlük ihtiyacın 10 katı kadar) zehirlenme görülebilir.

D Vitamini

A vitamini gibi yağda çözünen bir vitamin çeşididir. En önemli görevi vücuttaki kalsiyum dengesini sağlamak ve kemik metabolizmasına yardımcı olmaktır. D vitamini en çok bilinen yönüyle güneşin öğle vaktinde kolların ve bacakların açık bir şekilde 20-30 dakikalık güneş ışığında beklenmesiyle vücudun kendi kendine üretimiyle elde edilir.

Eksikliğinde Ne Olur?

Yukarda belirttiğimiz gibi kalsiyum ve fosfor emilimini sağladığı için kemik gelişimini olumsuz etkiler. Eğer çocukluk döneminde ise raşitizm gibi hastalıklara yol açar. Erişkinlerde ise osteomalazi ostopraz gibi hastalıklara neden olabilir. Fazla alındığında ise yumuşak dokularda (karaciğer) kalsiyum birikmesine ve böbrek taşına neden olur.

E Vitamini

E vitamininin 8 çeşidi mevcuttur. İnsanlar için gerekli görülen tokoferol dür. Tokoferol ün asıl görevi antioksidan etkisi ile vücuttaki toksik maddelerle savaşmaktadır. E vitamini kalp hastalıklarına, bağışıklık sistemine ve hafızaya etkisi büyüktür. Domates, kuru kayısı, kırmızı et, yeşil zeytin, tereyağı, kekik, yumurta, fındık, fıstık gibi malzemelerde bulunur.

Eksikliğinde Ne Olur?

Güç kaybı, uyuşukluk, cilt kuruluğu en belirgin belirtilerindendir. Fakat bu belirtiler birçok hastalıkta da görülebileceği için mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulması önerilir. İnsülin ihtiyacı azaltan etkisi de bulunmaktadır. Fazlalığında ise kanı sulandırıcı etkisi olur ve kan pıhtılaşmasını engelleyebilir. Şeker hastalarında ve kalp hastalığı olan kişilerde dikkatli olunmalıdır.

K Vitamini

K vitamininin en belirgin özelliği kanın pıhtılaşmasını sağlamak ve kemikleri güçlendirici etkide olmasıdır. K vitamini çokça tüketilen yeşil yapraklı sebzeler de bulunduğu için çok fazla eksikliği görüldüğü söylenemez. Maydanoz, lahana, marul, ıspanak, taze soğan, havuç, karalahana, brokoli gibi ürünlerde bulunur.

Eksikliğinde Ne Olur?

Yukarıda belirttiğimiz gibi K vitamini eksikliği nadir karşılaşılan bir durumdur. Aslında eksikliği şu durumlarda karşımıza çıkar; karaciğer ve böbrek hastalıklarında, bilinçsiz ve düzensiz diyet yapılması durumlarında ortaya çıkar. Eksikliğinde kesinlikle hekime başvurulmalıdır. Çünkü vücudun K vitamini emmemesinden kaynaklanır. Gıda takviyesi ile çözüme ulaşmaz. Fazla tüketildiğinde ise karaciğere rahatsızlık verir ve görevlerini yerine getirememesine neden olabilir.

B Vitamini

B vitamini suda çözünen bir vitamin çeşididir. B vitamininin birçok çeşidi bulunmaktadır ve bunlardan 8 tanesini çok önemlidir. En önemli özelliği vücudumuzda kofaktör etkisi yapmasıdır. Her çeşidin farklı özellikleri bulunmaktadır. Genel olarak B vitamini beyin ve hücre fonksiyonlarında etkilidir.

B1 Vitamini

Diğer bir adıyla tiamindir. En belirgin özelliği karbonhidratların enerji olarak kullanılmasını sağlamaktır. Sinir ve kalp fonksiyonlarında etkili rolü bulunmaktadır. B1 vitaminini patates, pirinç, yumurta ve bazı baklagillerden temin edebiliriz.

Eksikliğinde Ne Olur?

En belirgin olarak dikkat eksikliği, odaklanamama, depresyon, sinirlilik ve yorgunluk olarak göze çarpar. Fazlalığında ise sürekli uyku eğilimine, sersemliğe ve hipertansiyona sebebiyet verebilir.

B2 Vitamini

Riboflavin olaraktan bilinir. Cilt sağlığı ve saç sağlığında etkili rol oynar. Kalp sağlığını destekleyici rolü de bulunmaktadır. Gelişimde ve büyüme de de etkilidir. Kırmızı et, mantar, susam, peynir, badem gibi ürünlerden elde edilir.

Eksikliğinde Ne Olur?

Saçlarda matlığa, ciltte kuruluğa neden olur. Ayrıca dudak kenarlarında çatlaklara neden olduğu bilinmektedir. Fazlası depolanmasını için idrar rengini koyulaştıracak şekilde vücuttan atılır.

B3 Vitamini(Niasin)

Niasin insan vücudu için zorunlu bir vitamin çeşididir. Sinir ve dolaşım sistemlerinde etkilidir. Ayrıca progesteron ve östrojen hormonlarının üretimi içinde gereklidir. Kırmızı et, baklagiller, süt gibi ulaşımı kolay ürünlerden elde edilir.

Eksikliğinde Ne Olur?

Niasin eksikliğinin en belirgin özelliği pallegre, sinir sistemi bozukluğu, cilt hastalıkları, mide ve bağırsak sistemlerinde de bozukluğa neden olduğu görülmüştür. Eksikliğinde görülen sıkıntıların tam anlamıyla sebebi halen bilinmemektedir. Fazlası idrar yoluyla vücuttan atılır.

B6 Vitamini

B6 vitamini sinir ve bağışıklık sistemlerinin düzgün işleyişi için gereklidir. Eritrosit ( kırmızı kan hücreleri) sentezinde gereklidir. Balık, süt, yulaf, kuruyemiş, havuç, yumurta, tavuk gibi ürünlerde bulunur.

Eksikliğinde Ne Olur?

Uykusuzluk, deri problemleri, sinirlilik olarak söylenebilir. Fazlası idrar yoluyla atılır.

B9,B10,B11 Vitaminleri

Bu vitaminlere folik asit adi verilir. İnsan vücudu için gerekli bir organik bileşiktir. Sinir dokuları ve eritrosit oluşumunda önemli bir rolü vardır. Hamilelikte bebek için çok gereklidir. Bebeğin beyninde oluşabilecek hasarları önleyici olarak bilinir. Ayrıca bebeğin omurga kısmını da korumaya yardımcıdır. Hamileliğin ilk haftalarında bebeğin ihtiyacı çok fazladır. Süt, yumurta, tavuk, peynir gibi ürünlerde bulunur.

Eksikliğinde Ne Olur?

Eritrosit üretiminde rolü olduğu için kansızlık görülebilir. Kansızlık ile anemi ortaya çıkabilir ve anemi olduğunda taşikardi, ağız kenarında çatlaklar oluşabilir. Ayrıca baş ağrısı, uyuşukluk, büyümede yavaşlama, zihinsel karışıklık, depresyon ve kilo kaybı da görülebilir.

B12 Vitamini

Kobalamin adı ile bilinen bir B vitamini türevidir. Sinir sistemi, DNA sentezi, bağışıklık sistemi gibi hayati fonksiyonlarda rol alır. İnsan vücudu bağırsaklarda bir miktar B12 üretir. Fakat bunu kullanabilmek için mide tarafından üretilen protein ile birlikte sentezlenmezse vücutta kullanılamaz. Süt, yumurta, kırmızı ve beyaz et, balıkta bulunur. Bitkisel kaynaklı B12 vitamini bulunmamaktadır.

Eksikliğinde Ne Olur?

Dikkatini toparlayamama, halsizlik, kansızlık, halüsinasyon görme, cildin solması gibi etkenleri vardır. Eğer B12 vitamini eksikliği olduğu düşünüyorsanız hemen bir hekime başvurup önerdiği yönergelere uyarak tedavi olunmalıdır.

C Vitamini

C vitamini halk arasında çok bilinen ve bağışıklık sistemini güçlendirmeye yardımcı bir vitamindir. İnsan vücudunda üretimi olmadığı için dışardan almak zorundayız. Turunçgiller, en önemli C vitamini kaynaklarındandır. Ayrıca kivi, çilek, ananas gibi meyvelerde ve dolmalık biber, brokoli, domates, karnabahar ve bezelye gibi sebzelerde de bulunur.

Eksikliğinde Ne Olur?

Vücutta antioksidan görevi gördüğü için bağışıklık sistemi zayıflar ve hastalıklara karşı savunmasız kalırız. Vücut yara aldığında iyileşmeler gecikir, kas ağrıları meydana gelir. Hücrelerde yenileme az olduğu için morarmalar meydana gelebilir. Sinir sistemi hasar alır ve beyin fonksiyonları tam olarak yerine getirilmez. Suda çözünen bir vitamin olduğu için fazlası idrar ya da dışkı yoluyla atılır.

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu